اميدواريم خداوند بما توفيق عطا فرمايد تا در رساله‌اى مستقل به آن مباحث بپردازيم . سخنى پيرامون رساله حاضر رساله حاضر چنان‌كه گفتيم روشى فلسفى - / عرفانى دارد و مشتمل بر پنج فصل و يك مقالهء الحاقى است كه خود اين مقالهء الحاقى داراى سه فصل است كه روىهم مجموع فصول رسالهء حاضر ، به هشت فصل مىرسد . بحث اصلى و محور سخن در رسالهء حاضر مسئلهء « توحيد ذاتى » است و به ديگر ابعاد و اقسام و شئون و مراتب توحيد نمىپردازد ، زيرا آن مباحث را مرحوم علامه رحمه الله در رساله‌هاى جداگانه‌اى مورد بحث قرار داده است كه از خداوند توفيق ترجمه و نشر آنها را نيز خواستاريم چكيدهء سخن علامهء كبير قدس سره در رسالهء حاضر آن است كه وجود حقيقى است اصيل و ثابت كه بر خلاف پندار سوفسطائيان و منكران واقعيت ، داراى واقعيتى انكارناپذير است . حقيقت وجود امرى است نامحدود و بى تعين كه از صرافت و بساطت و اطلاق تامّ برخوردار است و نه جزء دارد و نه ثانى مىپذيرد و نه غيرى در مقابل او تحقق دارد . غير از وجود حق تعالى ، تمامى موجودات ، وجودشان از سنخ « وجود رابط » است كه جز تعلّق و ربط و وابستگى محض به جاعل قيّوم و خالق هستى بخش ، هيچ استقلالى ندارند و جملگى شئون حق و فيض او و پرتو اشراق و افاضهء حضرت « نورالانوار » و خالق كردگار مىباشند . خداوند هستى تمامى كمالات حقيقى را به گونهء بالفعل دارا مىباشد و كمالات اشياء در حقيقت‌ظهور كمالات حضرت‌حق‌است وماننداصلِ وجودشان هيچ‌گونه‌استقلالى ندارد . در پايان رسالهء حاضر برترى روش تربيتى و نظام اخلاقى دين مبين اسلام را بر ساير اديان آسمانى مورد بحث و تأكيد قرار مىدهند كه مطلبى جالب و خواندنى